Ga Het Na Verhalen Ga Het Na

Op 5 Augustus 1944 gingen mijn moeder en zusje met de trein naar Den Helder. Zij moesten via Amsterdam omdat op de lijn naar Den Helder geallieerde vliegtuigen, terug van bombardementen op Duitse steden, passagierstreinen beschoten hadden. Ook hun trein werd bij Vinkenbrug beschoten: 13 doden, waaronder mijn zusje en 80 gewonden. Mijn moeder had op tijd de trein kunnen verlaten, maar mijn zusje werd op het voorportaal dodelijk getroffen. De verbijstering was groot. Mensen, die ons met de nek hadden aangekeken betuigden op enigerlei wijze hun medeleven. Sommigen gingen zelfs naar de begrafenis, waar tot mijn grote woede ook een paar “kameraadskes”, demonstratief met het gehate NSB-speldje op, aanwezig waren.
Op de begrafenis sprak mej. T.B., de afgezette directrice van onze school, daartoe door mijn vader uitgenodigd. Zij was afgezet omdat ze te anti-Duits was Zij sprak niet in de aula zoals gebruikelijk is, maar bij het graf. Misschien was het haar verboden in besloten ruimten te spreken – ik heb dit niet kunnen achterhalen. Maar wat zij zei loog er niet om:

“Lieve Joke,
Wij staan diep verslagen bij je graf nu ’t oorlogsgeweld ingreep en uit ons eigen kring een wegnam, zo plotseling en onverwacht, dat we ’t niet kunnen indenken, dat je er niet meer bent, jij jonge levenslustige Joke, die vol toekomstplannen was en blij alles klaarmaakte voor je nieuwe werk, dat je hier nu levenloos ligt en we je aan de aarde moeten toevertrouwen. En ‘t lijkt ons alles zo zinloos en we staan verbijsterd en vragen waartoe?
Als we maar wisten dat het ergens goed voor was, dan wilden we het verdriet wel aanvaarden. Als we weten dat onze man, onze jongen, onze vader zijn leven offert voor ’t Vaderland, voor een ideaal, dan kunnen wij er vrede mee hebben, dan geeft dat offer ons kracht en voelen we ons trots met hem verbonden te zijn door banden des bloeds of door vriendschapsbanden. Maar als het gaat zoals hier, als de dood het jonge leven wegrukt, omdat de mensen een verbond met de dood hebben aangegaan. Dan kunnen wij ons er niet bij neerleggen. Hoe is het mogelijk dat de mens zo is afgedwaald van zijn bestemming Gods beeltenis te dragen, dat hij uit een behoefte aan “levensruimte”, aan drang om te heersen, alles neerslaat wat hem in de weg komt en zo de vrijheid, die God aan zijn schepsel als het hoogste goed gegeven heeft, misbruikt en krachten, duivelse krachten opriep, die hij niet meer beheersen kan! We hebben de vrijheid gewild, we verlangen er naar, we zien ’t als het hoogste goed …….
Joke’s lichaam moge ons ontnomen zijn, haar plaats in ’t ouderlijk huis moge ledig zijn, haar wezen blijft voortleven bij allen die van haar houden en. we zien haar voor ons als onze dochter, ons zusje, ons vriendinnetje, ons klasgenootje, onze leerling, We zien haar als de hartelijke, hulpvaardige, ijverige, trouwe, levenslustige Joke. Het aardse leven viel van haar af, zij heeft geen doodstrijd gekend. Zij is de hemelpoort binnen gesprongen……
Lieve Joke, God zegene je
T.B.
Voor mijn ouders was dit een onherstelbaar verlies, ik voelde mij alleen gelaten en heb haar in die komende tijden vreselijk gemist. Het medeleven van de straat was van korte duur geweest, we werden weer met de nek aangekeken.