Ga Het Na Verhalen Ga Het Na

Jo Godefrooij (1895 – 1983) heeft als in 1940 de oorlog uitbreekt nog negen kinderen in leven, de jongste is 5 jaar. Haar man is als SS’er in Frankrijk gelegerd, zij sluit zich aan bij de NSB en neemt veel belangrijke taken op zich. Het is een dominante vrouw, die haar kinderen sterk beïnvloedt met haar ideeën.  Gedurende de hele oorlog krijgt ze voorrechten, extra voedsel, brandstof en wat al niet meer omdat ze een echtgenoot en een minderjarige zoon in het Duitse leger heeft.

Op 14 september 1944, Dolle Dinsdag, vlucht Jo met haar drie jongste kinderen naar Duitsland.  Als zij na de oorlog terugkomt in Nederland wordt er een proces verbaal opgemaakt. Het blijft een groot raadsel waarom Jo niet gestraft wordt zoals alle anderen die terugkomen en die dezelfde foute achtergrond hebben. Welk verhaal heeft zij haar ondervragers verteld? Het blijft gissen naar haar uitleg hierover. Haar dossier wordt gesloten. Er is echter wel geconstateerd dat het voor haar niet veilig is om naar haar eigen woning terug te keren.
Ze krijgt daarom - om represailles te voorkomen - een onderduikadres van de Nederlandse overheid. Drie kinderen worden onder voogdij van haar dochter Sjaan en diens echtgenoot gesteld.

Sjaan is – net als Bep, haar zus boven en Thea, de zus onder haar – al uit huis. Ze woont vlakbij haar ouders en ze heeft altijd al de zorg voor haar broers en zusjes op zich genomen. Enerzijds is ze nu veilig bij haar echtgenoot die fel tegen de keuze van haar moeder is. Anderzijds blijft ze toch zoveel mogelijk zorgen voor de kleinere broers en zusjes.

Zij is, samen met haar man, een sleutelfiguur in deze geschiedenis.
Na de oorlog wordt het voor deze dochter nog moeilijker. Haar moeder is op haar schuiladres en laat niets van zich horen. Sjaan krijgt de voogdij over de drie jongste kinderen. Haar broer Ad zit ergens in een kamp in het Oostenrijk en kan daar alleen weg als een familielid dat vraagt. Dit lukt haar uiteindelijk pas in 1948. Haar echtgenoot besluit te emigreren. In juli 1948, vertrekken ze naar Argentinië.

Ad was in januari 1940 16 jaar geworden. Hij werkte in een winkel en ging naar de avondschool. Geïnspireerd door zijn moeder trad hij in Duitse dienst en vocht tegen de Bolsjewisten. Hij raakte aan het Russische front gewond.
Na de oorlog verbleef hij drie jaar in Oostenrijk in een krijgsgevangenenkamp. Dank zij zijn zus Sjaan kon hij in 1948 eindelijk naar Nederland terugkeren.

Thecla - 15 jaar - werd lid van de Jeugdstorm en had daar vanaf het begin een leidende functie. Zij werkt zich omhoog, wordt in 1943 lid van de Germaanse SS en komt daar ook op kantoor te werken. Net als haar zussen wil ze alleen maar zo snel mogelijk thuis weg. Intussen heeft ze een Nederlandse SS'er leren kennen en als hij naar kamp Westerbork wordt overgeplaatst zorgt hij dat zij daar ook kan komen werken. Daar zullen ze ook trouwen, beiden in uniform. Ze is dan 19 jaar. Thecla wordt na de oorlog tot anderhalf jaar veroordeeld, maar omdat ze zwanger was en minderjarig mag ze bij haar zus Sjaan en diens echtgenoot wonen. Na de bevalling moet Thecla haar straf uitzitten in een strafkamp. Haar dochtertje wordt door haar schoonouders opgenomen.

Herman - 13 jaar - heeft als hij veertien wordt nog steeds de lagere school niet afgemaakt. Hij wordt onder voogdij gesteld en uit huis geplaatst. Hij komt in Groningen te wonen bij een boerengezin. De boer en zijn echtgenote hebben de verantwoording voor zijn opvoeding op zich genomen en hij werkt er mee op de boerderij. Als hij - op zijn zestiende verjaardag - een paar dagen naar zijn moeder mag keert hij niet terug. Als de voogd zijn moeder belt zegt ze dat hij inmiddels bij de Kriegsmarine is gegaan en al in Duitsland zit. Herman heeft amper drie maanden dienst gedaan. Het schip ging naar Italië en toen hij daar ontdekte niet tegen de Bolsjewisten te moeten vechten is hij direct naar de Amerikanen over gelopen.

Joop - 12 jaar Greet - 11 jaar Asta - 10 jaar. De jongste kinderen komen in kindertehuizen terecht en worden voornamelijk opgevangen door hun oudere zus Sjaan en haar echtgenoot.
Joop is, toen hij achttien werd, direct uit Nederland vertrokken. Hij ging naar zijn zus en zwager in Argentinië, die daar toen net drie jaar waren. Hij is er altijd gebleven. Greet is getrouwd, kreeg drie kinderen. En deze kinderen kunnen nu alleen vertellen dat er bij hun thuis nooit, maar dan ook nooit, over het verleden is gesproken. Asta is getrouwd. Het huwelijk was slecht: schulden, werkeloosheid, drankmisbruik en mishandeling. Alleen de jongste durfde te rebelleren en werd dan ook al jong in een internaat voor moeilijk opvoedbare kinderen geplaatst. Hij heeft nog iets van zijn leven kunnen maken.

Toen ik kennismaakte met deze familieleden was ik diep onder de indruk van hun geschiedenis. Hoe anders had het kunnen lopen als er indertijd andere keuzen waren gemaakt.  Negen mensen die een moeilijk leven tegemoet gingen, kinderen van “foute” ouders. Ook hun gezinnen en hun kinderen ondervinden nog steeds de gevolgen van het grote zwijgen. Zoals bijvoorbeeld een zoon van Thecla die in 2009 op zijn twee en vijftigste jaar pas de ‘waarheid’ hoort en daar veel moeite mee heeft.

Kinderen van de rekening…

Wilt u hier meer over weten ga dan naar: www.familiekronieken.eu