Ga Het Na Verhalen Ga Het Na

Mijn grootvader is geboren in Amsterdam. Zijn ouders kwamen uit Friesland maar er
was daar geen droog brood te verdienen. Ook in Amsterdam lukte het niet dus het
gezin vertrok naar Duitsland waar mijn grootvader zijn eerste 12 jaar verbleef.
Er woonde daar verre familie. Zijn vroege jeugd brengt hij in Duitsland door.
Als hij 12 jaar is vertrekt het gezin weer naar Nederland, In Duitsland is als
gevolg van de nasleep van de 1e wereldoorlog geen brood meer te verdienen.
In Nederland is ook geen werk meer te krijgen en men leefde in bittere armoede.
In 1939 was er dan eindelijk zicht op een baan in een schouwburg. Daarvoor moest echter
wel een lidmaatschap bij de bioscoopbond genomen worden. Het blijft nog wat kwakkelen
met de inkomsten en als de bond begin 1941 onder de NSB gesteld wordt is er kans
op beter werk als je ook lid was dus mijn grootvader wordt lid van de NSB.
Een Duitse militair die samen met hem werkt kan voor een baantje in Duitsland zorgen
maar omdat de benodigde papieren niet te krijgen zijn keer hij na enkele weken weer
naar Nederland terug. Omdat er toch geld moet komen besluit hij
zich aan te melden bij het "Wacht und Schliess Gesellshaft". Dit is een civiele club
die zich bezig houd met het bewaken van gemeentehuizen en dergelijke. Er worden geen
uniformen of wapens gedragen. Het werk bestaat voor grootvader uit het schoonmaken
en sorteren van kleding. Als in januari 1943 het Gesellshaft onder de Wehrmacht gesteld
wordt moet iedereen een uniform dragen. Grootvader weigert dit ondanks zware druk
(zoals een pistool tegen het hoofd). Ontslag volgt.

Na nog een mislukte poging in Duitsland te werken vindt hij een baan in Sneek.
Bij het bedrijf vinden de nodige ondergrondse werkzaamheden plaats en er werken
onderduikers. Doordat het bedrijf niet gehandhaafd kan worden volgt weer ontslag.
Intussen is er weer een dienst opgericht genaamd "sabotagedienst". Wederom een
civiele club die gebouwen bewaakt. Grootvader werkt als portier op het gemeentehuis.
Als de sabotagedienst in september 1944 ingelijfd wordt bij de wehrmacht lukt het
met medewerking van een huisarts aan dienst bij de wehrmacht ontsnappen. Tot februari
1945 werkt hij dan op het gemeentehuis.

Dan wordt het april 1945, bevrijding en al snel wordt grootvader opgepakt en samen met
andere mensen opgesloten in een school in Sneek. Hier worden de mensen verhoord en dan
doorgezonden naar interneringskamp "Sondel" in Gaasterland. Hier zijn de omstandigheden
bijzonder slecht. Begin 1946 wordt dan eindelijk door een tribunaal een straf bepaald, 1 jaar
internering en ontzegging van het kiesrecht. In die periode had het tribunaal geen oog
voor omstandigheden of wat je nu eigenlijk had gedaan. Het enige dat telde
was het lidmaatschap van de NSB. Ook getuigenissen dat grootvader nooit iemand had
verraden en zelf soms onderduikers in huis had mocht niet baten, het was bijltjesdag.
Begin 1946 komt hij vrij. Er zijn nog een paar rechtzaken nodig maar in 1951 wordt
dan ook het kiesrecht hersteld. Hij heeft er weinig aan gehad want in een paar jaar
later komt hij te overlijden.

Ik besef nu pas hoe mijn vader gebukt ging onder de "misstap" van zijn vader. Hij heeft het zelf nooit als een misstap gezien. Hij zag zijn vader die opgesloten is omdat die, ten koste van alles, voor zijn gezin wilde zorgen.