50 jaar Italiaanse gastarbeiders

Lettergrootte:    
De omweg naar Holland
1910 tot 1995, Zwolle
In 1910 vertrekt mijn vader, dan 13 jaar, te voet uit Italië om in Zwitserland aan de slag te gaan als leerjongen van terrazzowerker barba Beppie. Uiteindelijk vestigt hij zich in Zwolle.

1910. Luigi is de klompenmaker van Campagna. In Arba is er ook al een, de spoeling is niet zo heel erg dik, net voldoende om een groot gezin te onderhouden. De oudste zoon, Gildo, zal op termijn de negotie overnemen, dus Giovanni moet een ander vak leren. Terrazzo is in opkomst. Hij moet maar mee met barba Beppie, die kan wel een leerjongen gebruiken. Barba Beppie vertrekt deze zomer weer naar Zwitserland, een land waar dit ambacht serieus in ontwikkeling is. Te voet, met een handkar voor gereedschap en een paar persoonlijke spulletjes. Giovanni is 13 jaar, en trekt te voet Europa in, de Dolomieten over, en daarna verder. Eerste halte Zwitserland.

Giovanni wil zich na het afscheid nog omdraaien, de tranen in de ogen, zijn wangen nat. ‘Niet omkijken, jongen’, fluistert barba Beppie. ‘Nooit omkijken bij vertrek, dat brengt ongeluk’. Hij legt een hand op de schouder van die moedige jongen die zijn ouderlijk huis achter zich laat. Samen duwen ze de handkar voort, op weg naar een verre bestemming.

30 december 1924. Elk jaar met Kerst is Giovanni bij zijn geliefde en familie in Italië. Gelukkig getimed deze keer, de geboorte van het eerste kind is aanstaande. Giovanni kan bij de geboorte aanwezig zijn. Niet bij de bevalling zelf natuurlijk, dat is voor de vrouwenafdeling. Elio Eugenio Di Bortolo wordt het Leven geschonken.

De rest van het jaar is Giovanni aan het werk of onderweg door een groot gedeelte van Europa. Zwitserland, Duitsland, Frankrijk, België. Waar er werk is, daar gaat Giovanni heen. ‘Dov’è la manuca, Dio me conduca’ is de levenswijsheid die Giovanni drijft. ‘Daar waar eten is, leidt God mij heen’.
Het Italiaanse netwerk is groot en ver verspreid. Een zwaar leven, zware fysieke arbeid, maar wél de gelegenheid om een goed en eerlijk vak te leren.

1932. Giovanni is gezel. Hij is al een mooie tijd bij zijn oom in Zwolle in dienst. Hij doet kleine werkjes bij de mensen thuis. Een aanrecht, een douche, terrazzo in de gang. Dan krijgt oom Toni een groot werk. Een heel groot werk, drie jaar. Alle vloeren van de aanbouw van het Sophia Ziekenhuis. Drie jaar zekerheid. Dat is de gelegenheid voor Giovanni om vrouw en kinderen naar hem toe te brengen, om zijn geliefden dagelijks om zich heen te hebben, in plaats van een paar keer per jaar in Italië. Een nieuw hoofdstuk begint, Giovanni Di Bortolo gaat definitief voor anker in Zwolle.

1995. Mijn vader is gestorven. Het vak van terrazzowerker is niet doorgegeven binnen de familie. Maar de naam Di Bortolo wel. Trots, en uniek in Nederland. Heel erg Italiaans, en ook heel erg Zwols. Ik ben trots op mijn naam.

 
Tijdlijn
  • 1910 - 1919
  • 1950 - 1959
  • 1960 - 1969
  • 2000 - 2009
  • Jaa0 - Jaa9