Overal zaten en lagen mensen tussen de bureaus, in de archief- en kluisruimte en in de couponkamers. Mijn vader controleerde of er nergens brand zou uitbreken, gezien de diverse kooktoestellen die waren meegenomen.
Begin november 1944 begonnen de vreselijke beschietingen. Hele dagen brachten we door in de kluisruimte. We hoorden bommen vallen en geregeld sneuvelden er ruiten door granaatinslagen. Gelukkig was een medebewoner zeer handig en hij hielp bij het dicht timmeren van kapotgeschoten ramen en bij andere noodreparaties.
Toen het even stil was, was mijn moeder naar haar slaapkamer gegaan om even uit te rusten. Ineens begonnen de beschietingen weer. Mijn vader rende naar boven en smeekte haar naar beneden te komen. Ze had haar bed nog niet verlaten of kort daarna vlogen de granaatscherven de slaapkamer in en diverse stukken lagen op het zojuist verlaten bed. Ze ontsnapte aan de dood.
Het waren helse dagen die een hoogtepunt kregen op 5 november 1944. Tijdens een korte onderbreking meldde zich nog een familie van wie het huis zodanig getroffen was dat ze er niet meer konden wonen. Bovendien was bij hen een evacué dodelijk geraakt.
Op maandag 6 november 1944 hield het granaatvuur op. ’s Middags hoorde ik het gerucht dat de geallieerden eraan kwamen. We renden naar boven en wat ik toen zag, kon ik nauwelijks geloven. Een stuk of zes amfibietanks hielden stil op de Markt. Van alle kanten kwamen mensen aangelopen: zo gevaarlijk, gezien het aantal Duitsers dat nog in de stad was. Toen kwam het moment dat ik mijn leven niet meer zal vergeten: mijn ouders gooiden de rood-wit-blauwe vlag – waar haalden ze die zo snel vandaan? – uit het geopende raam en zongen met alle aanwezigen het Wilhelmus.
Die dagen erna waren er veel meer Engelsen, Canadezen en Schotten in Middelburg. Zij stonden achter ons huis met hun jeeps en andere voertuigen op een braakliggend terrein, dat achteraf zeer gevaarlijk bleek. Iedere morgen liep ik naar dezelfde Canadees met wie ik op mijn manier ‘praatte’. Van hem kreeg ik chocola, iets wat ik nog nooit had geproefd.
Op een morgen vond een vreselijke ontploffing plaats en was ‘mijn’ Canadees dood: hij was op een landmijn getrapt en was zodanig gelanceerd dat hij verminkt in onze tuin lag. Mijn vader rende in paniek naar mijn moeder om te vragen waar ik was. Ik was op pianoles! Toen ik thuiskwam en hoorde van dit vreselijke gebeuren was ik diep bedroefd.
Ik herinner mij het bijeenbrengen van de NSB’ers van wie de vrouwelijke leden werden kaalgeschoren. Het ontvangen door mijn ouders van Engelse officieren met wie ’s avonds werd gezongen, door mijn oudste zus aan de piano begeleid. Een Schotse band met doedelzakken, het hossen achter het Middelburgs muziekkorps door de straten van de stad en het grote bevrijdingsspel van Wim Abeleven, waaraan ik heb meegedaan. Ook heb ik bloemen mogen geven aan Prinses Juliana, waarvoor ik op de ‘dukw’ werd getild. Wat een teleurstelling dat ze er zo eenvoudig uitzag – een bruin mantelpakjes en geen kroon op het hoofd.
Als ik nu als klant van ABN Amro het gebouw op de Markt binnenstap, zie ik altijd voor mij de hal, de balie, de kantoorruimte met lichtbak van toen en als ik dan nog even rechts om een hoekje kijk, denk ik bij mezelf: daar bevond zich de trap naar de kluisruimte waar wij heen renden als die vreselijke beschietingen weer begonnen.
