De kinderen keken verbaasd en vroegen wat zij moesten vragen. Ja wat, dacht ik ... nou ... bijvoorbeeld over hoe het was in de oorlog, floepte er zo maar uit.
Zonder enig aarzelen zei oom dat het heel leuk was. Een antwoordt die mij totaal van mijn a propos bracht. Hij vervolgde zijn betoog dat hij toen op de Montessori-lagereschool in Oegstgeest zat en af en toe werd opgehaald door zijn vader Adi en/of oom Rachmad Koesoemobroto. Terwijl de andere scholieren moesten leren, mocht hij mee op reis.
Eerst gingen zij naar een boerderij en daar waren een aantal kinderen. Deze kinderen mochten mee op reis. Zij gingen met z’n alle met de trein naar een grensplaats en daar werden de kinderen opgehaald door andere mensen. Toen was het reisje afgelopen en gingen zij weer terug naar Oegstgeest.
Dit verhaal heb ik nooit eerder gehoord. Ik ben vier jaar jonger en heb natuurlijk minder bewust die periode meegemaakt. Wel heb ik wat later sporadisch verhalen gehoord over de bezettingstijd maar blijkbaar niet alles.
Eindelijk werd op 5 mei 1945 Nederland bevrijd. De Nazi-Duitsers capituleerden.
Iedereen was in euforie en blijdschap heerste alom. In de bevrijdingsparade in Leiden liep een Indonesische groep van de Binnenlandsche Strijdkrachten (BS) mee, zoals Oom Moorianto, Ticoalu etc.
Ook in de grote bevrijdingsparade in Amsterdam op 8 mei 1945 liepen vertegenwoordigers van de Indonesische studenten organisatie Perhimpunan Indonesia (PI) mee, terwijl op de tribune de PI werd vertegenwoordigd door R.M. Setiadjit Soegondo.
Zij die hun leven hebben gegeven voor de bevrijding van Nederland van de Nazi Duitse bezetting zijn o.a. V.L. Makatita (Besançon 04/1942), Nel v.d. Bergh (vriendin R. Koesoemobroto, herfst 1942), Sidartawan (Dachau 11/1942), Poernomohadi (treinbeschieting 1943), E.A. Latuperisa (Leusderheide 07/1943), Mas Soemitro (Den Haag 01/1944), Irawan Soejono (sniper razzia Leiden 01/1945), Moen Soendaroe (Neuengamme 02/1945), Bhima Jodjana (Buchenwald 194..), Rawindra Noto Soeroto (Lüttinghausen 11/1945).
