65 Jaar Bevrijding

Lettergrootte:    
De landing van de paratroopers in het Brabantse Sint-Oedenrode
17-09-1944, Sint Oedenrode
Het was in die laatste dagen voor de 17e september 1944 zeer onrustig geweest, overdag en ’s nachts: in de lucht en op de grond. In lange rijen sjokten de terugtrekkende Duitse soldaten met het geringe materieel waarover ze nog beschikten, door de hoofdstraat van het dorp. Velen met in beslag genomen fietsen. Door de Duitsers uit ons huis gezet, woonden we boven een hotel/café in het centrum van St.-Oedenrode. Ik was elf jaar.

Met name die zondag van de 17e september – een prachtige dag – trilde de lucht met veel geronk van allerlei bewegingen en heerste er een dreigende geladen sfeer. En toen, tegen tweeën, kwamen er opeens grote vliegtuigen heel laag en traag, in bepaalde formatie als in kringen, als logge vissen vlak over ons hoofd gevlogen richting Nijnselse/Sonse. Het waren de ‘gliders’, transportvliegtuigen die met licht materieel op de daar gelegen velden zouden landen. We stonden perplex op straat te kijken en toen opeens was de hele lucht gevuld met, zo leek het, kleurige ballonnen. ‘Parachutes’, riep ik enthousiast. En zo was het: groen met witte reserveparachutes voor de paratroopers, blauw voor levensmiddelen en rood of oranje voor munitie.

Maar toen brak de hel los en wij vlogen de schuilkelder in. Typhons en Spitfires gierden vlak over de daken. Harde knallen van geschut en granaten. Een constant geratel en schieten van onder meer de Duitse mitrailleur voor het keldergat. Het leek het einde en wij baden het rozenhoedje in angstige afwachting. Na enige tijd zweeg de mitrailleur. En opeens – het was omstreeks zes uur – viel er een beangstigende stilte. Voorzichtig kropen we naar boven, mijn vader voorop, en loerden we naar buiten. Grote kerels van soldaten liepen rond in een geweldige uitrusting met het geweer in de aanslag. In het Engels riepen ze van alles naar elkaar. Ze behoorden tot het elite korps van de Amerikaanse Airborne Divisie. Omdat men in de buurt wist dat mijn vader Engels sprak, werd hij niet lang daarna geroepen om een buurtgenoot te ontzetten, die in zijn naïef enthousiasme met een geweer de straat op was gelopen en door de Amerikanen zonder pardon tegen de muur was gezet. De Duitse soldaat met de mitrailleur lag in een grote plas bloed dood voor het keldergat.

Enkele uren later toen het wat rustiger leek, kwamen enkele para’s binnen. Eén tekende voor mij op een kladblaadje Mickey Mouse en andere voor ons totaal onbekende Disneyfiguren. Ik heb ze nog steeds bewaard. Enkelen schreven hun adressen bij het schijnsel van een carbidlamp en ook kreeg ik een aantal foto’s. Op de piano klonk ineens in jazzstijl (ook iets heel nieuws) ‘Stille nacht, Heilige nacht’.

’s Nachts mochten ze niet slapen. De onrust nam toe en wij trokken de schuilkelder weer in. De volgende dag zagen we ze in jeeps het buitengebied in trekken naar Diependaal en de Boskant. Ze vertrokken doorgaans met z’n vieren en als ze dan met z’n drieën terugkwamen en wij ernaar vroegen, haalden ze zwijgend hun schouders op. Er werd nog flink gevochten. Je wist al snel het granaatvuur te onderscheiden: boem … gieren, was van ons; meer boem … gieren, was van Duitse zijde.

We hoorden nare verhalen over wat er elders in het dorp gebeurd was. Op de Markt schenen ook collaborateurs te worden opgepakt. Maandagavond vertrouwde een officier mijn vader toe niet lang meer te kunnen standhouden, omdat het Engelse leger dat de 17e september direct als versterking had moeten arriveren, oponthoud bleek te hebben. Maar dinsdagochtend heel vroeg rolden de eerste Engelse tanks toch door de straten, waanzinnig toegejuicht door ons allen. Op de hei werd heel voorzichtig alles en iedereen verzameld: parachutes, vliegtuigonderdelen, etc. En veel meisjes droegen dat jaar feestjurken van parachutezijde. En hoewel de gevechten nog lang zouden doorgaan, was Rooi gered. Deze belevenissen zouden voor altijd diep in mijn bewustzijn gegrift blijven.

 
Tijdlijn
  • 1942
  • 1943
  • 1944
  • 1945
  • 1946
  • 1930 - 1939
  • 1940 - 1949
  • 1950 - 1959
  • 1990 - 1999
  •