Ik zeg man, want volgens Japanse begrippen waren wij met tien jaar en negen maanden man geworden en moesten dan dus uit de vrouwenkampen worden verwijderd. Op het pleintje voor ons huisje waren strafcorveeërs bezig een diepe loopgraaf te maken; niemand wist waarom, maar de Jap gaf wel vaker gekke opdrachten. Zo ging ook die dag voorbij: als ontbijt wat stijfselpap, een uurtje stiekem les in hoofdrekenen bijvoorbeeld, daarna wandluizen zoeken en verder vooral uit de buurt blijven van de Jap.
Een paar dagen later zagen we tot onze verbazing onze driekleur zonder het blauw buiten het kamp wapperen en tegelijkertijd verspreidde het gerucht, dat twee heel zware bommen op Japan waren gegooid: een radio-amateur had een kristalontvanger in elkaar geknutseld en van daar werden verhaaltjes in het geheim rondgestrooid. Uiteraard liet niemand iets blijken, maar toch veranderde er plotseling wel iets. De Jap begon aardig te doen en liet bovendien echt voedsel het kamp binnenbrengen, alsof er iets goedgemaakt moest worden. Daarna was er geen houden meer aan: de loopgraven hoefden niet verder gegraven te worden. Die waren, naar veel later bleek, bestemd geweest als massagraf, maar de opdracht uit Tokyo voor de uitvoering daarvan werd kennelijk niet meer gegeven.
Ineens werd de poort van het kamp geopend en mochten we zo maar naar buiten wandelen. Toen bleek echter dat we van de oorlog in de revolutie waren terechtgekomen door de confrontatie met opgehitste Indonesische jongelui, die ‘Merdeka’ schreeuwden en ons vol haat bedreigden. Op dat moment was het jongenskamp weer een veilige thuishaven, terwijl anderen het kamp op goed geluk verlieten op zoek naar familie.
Toch kwam in die chaos de bevrijding dichterbij met droppings van voedsel en medicijnen. De eerste geallieerde militairen, die we in september zagen, waren een paar Ghurka’s van het Britse leger, die de verdediging van de Japanners overnamen. Daarna kwamen mensen van het Rode Kruis, die van ieder van ons het gewicht en de lengte maten.
De Wereldoorlog was pas echt voorbij met de komst van een echte radio, waar niet het lijzige Japanse volkslied ‘Kimigayo’, maar voor het eerst de Wereldomroep over het kampterrein schalde en de uitzending staande werd beëindigd met het Wilhelmus.
