Ik was achttien jaar en had net als zovelen de Hongerwinter beleefd en overleefd. De Hongerwinter betekende: geen gas, geen elektriciteit, geen kolen, geen treinvervoer, geen auto’s, bijna geen eten, alleen het hoogstnoodzakelijke. Vooral dat laatste was zwaar. Het hongergevoel raakte je niet kwijt.
Tientallen kilometer, soms honderd en meer legden velen af, lopend met een handkar of een wagentje, op zoek naar eten, met bij zich ruilwaar zoals textiel, sieraden, lucifers, antiek. Geld had immers praktisch geen enkele waarde, een brood kostte in februari fl. 1200.
Met deze ruilwaar probeerde men bij de boeren een tuinders etenswaren te verkrijgen. Met honger in het verzwakte lichaam sjokte men voort in het koude, gure klimaat. Verkleumd tot op het bot. Bang om te worden opgepakt, terwijl de Duitsers ook vaak alle etenswaren in beslag namen. Slapen deed men in de berm van de weg. Overleven was toen het enige wat telde.
Mijn vader redde het niet en overleed op 13 februari 1945, zoals vele anderen, die waren uitgeput en niet genoeg weerstand konden bieden. Een oom van mij werd over een afstand van tien kilometer per driewielerfiets naar een ziekenhuis vervoerd om te worden geopereerd onder provisorische omstandigheden.
Je beleefde een jeugd zonder jong te zijn. Veel onzekerheid en angst, maar ook humor om jezelf op de been te houden. Zo konden wij avonden met verduisterde ramen, bij de brandende kachel en bij het licht van een brandend pitje moppen tappen, verhalen vertellen en schaduwbeelden vormen met de handen. Bij het licht van een paar brandende pitjes kon je zelfs nog wat lezen.
Onderwijl luisterden wij naar overvliegende bommenwerpers en het aanhoudende schieten van het luchtafweergeschut. Als wij naar buiten gingen, zagen wij de felle lichtstralen van de zoeklichten het luchtruim aftasten. Soms kwam een vliegtuig in een lichtstraal, dat was spannend. De begeleidende jagers schoten dan op de zoeklichten. Het naar buiten gaan was niet zonder gevaar, immers de scherven van de uiteenspattende granaten waren levensbedreigend.
Het leven was een grote onzekerheid. Het enige wat van belang was, was overleven. Voor je lag een groot zwart gat. Een allesoverheersende vraag naar eten en brandstof dreef je voort.
Hoe verwerkte je dit alles? Na de bevrijding kwam alles als een douche over je heen. Je was vrij, ook al was er nog nauwelijks gas of elektriciteit en mondjesmaat te eten. Je juichte, je danste, je zong, je wuifde uitgelaten naar de vliegtuigen die laag overvliegend hun voedselpakketten afwierpen. Overal werden bevrijdingsfeesten georganiseerd. In zalen, fabriekshallen, kantines, overal was muziek, overal werd er gedanst en gezongen tot vroeg in de morgen. Een heerlijke tijd!
We ondergingen de bevrijding echt als een verlossing. We waren blij, hoopvol en vol energie in de verzwakte lichamen. Het zwarte gat van de Hongerwinter was verdwenen en had plaatsgemaakt voor de warmte van de zon van hoop en toekomst.
5 mei 2010. Moeten we de Bevrijdingsdag blijven herdenken? Jazeker! Dat is zeer zinvol! Met de gedachte, dat de vrijheid iets is, hetgeen je pas ten volle waardeert als zij je is ontnomen.
