65 Jaar Bevrijding

Lettergrootte:    
De bevrijding in Made
05-11-1944, Made
5 november 1944. Made, onze woonplaats, is gisteren bevrijd door Poolse soldaten. Het moet feest zijn, maar dat is het niet.

Wij wonen aan de Nieuwstraat in Made. Vader, moeder en vier kinderen. Moeder is in verwachting van de vijfde. Voor ons is het geen feest omdat wij moeten vluchten. Door verschillende personen wordt ons verteld dat de Duitsers terug zullen komen om vanuit de rand van de Biesbosch een tegenaanval in te zetten.

En dan zitten wij in de frontlinie. Wie het heeft gezegd, of dat het een officieel ontruimingsbevel is geweest, dat weet in niet. Wij vertrekken naar een veiliger plaats. Vader op de fiets met in het stoeltje voorin onze Jan. Hij is jarig. Vier jaar wordt hij die dag. Daarom mag hij in het stoeltje. Moeder duwt de kinderwagen met daarin Cor, die dan twee jaar is. De oudste twee duwen mee aan weerszijden van de kinderwagen.

Wij laten ons huis achter en lopen door de straat die later de Pieter Jacopstraat is genoemd. Dan de Antwerpsestraat door en zo komen we op de Haasdijk en lopen naar het zuiden, in de richting van Oosterhout. Overal zijn de huizen stukgeschoten. Nergens is er meer een ruit heel.

Na de bebouwing komen we in het open veld. De lijken van de gesneuvelde soldaten zijn weggehaald. Wel ligt er in de weilanden nog veel dood vee. Soms staat er nog een eenzame koe erbarmelijk te loeien omdat ze al twee dagen niet gemolken is. De akkers zijn omgeploegd door tanksporen en ingeslagen granaten. Er is veel militair materiaal dat uitgebrand langs de weg ligt. Bomen missen hun toppen en de grote takken. Het is aan alles te zien: er is stevig gevochten om Made te kunnen bevrijden.

We komen in Den Hout en lopen via de Achterstraat naar de Vrachelsestraat. Het is onze bedoeling om achter de verdedigde linie bij het Markkanaal te komen. Daar zullen we veilig zijn voor een mogelijk Duitse aanval. In de Vrachelsestraat rusten we tegen de gevel van een vernielde boerderij. Poolse soldaten geven ons te eten. Het is vlees uit een blikje en Jan krijgt een extra stukje. Hij is immers jarig. Het smaakt ons heerlijk.

Moeder wordt moe. Ze is acht maanden in verwachting en kan moeilijk verder lopen. Bij een café vragen wij om onderdak. Maar het hele huis zit al vol. Dan herinnert moeder zich dat zij een familie kent in de Goorstraat. Die ligt tegenover het café, misschien is daar plaats. Met zijn allen gaan we de Goorstraat in. Bij deze familie worden we vriendelijke ontvangen. Ook zij zijn net bevrijd en er is heel veel schade.

Maar als ze mijn moeder zien moeten we snel binnenkomen. Voor moeder wordt een bed klaar gemaakt. We krijgen te eten en voor de nacht een plekje op de grond. We slapen die nacht rustig. De volgende morgen blijkt dat er geen tegenaanval door de Duitsers is ingezet en dat Made voorlopig weer veilig is. De familie wordt vriendelijk bedankt voor het gastvrije onthaal en het onderdak. Later blijkt dat het maar gelukkig is geweest dat we niet het kanaal zijn over gegaan. De noodbrug werd streng bewaakt en een aantal families uit Made is nog dagen in Oosterhout moeten blijven voordat ze terug mochten naar Made.

 
Tijdlijn
  • 1940
  • 1943
  • 1944
  • 1945
  • 1946
  • 1930 - 1939
  • 1940 - 1949
  • 1950 - 1959
  • 1990 - 1999
  •